Tosaigh ón tús - an mata bunúsach atá uait roimh gach rud eile
Taispeánann codán cuid d'iomlán. Insíonn an uimhir ag an mbun, ar a dtugtar an t-ainmneoir, duit cé mhéad píosa cothrom atá san iomlán. Insíonn an uimhir ag an mbarr, ar a dtugtar an t-uimhreoir, duit cé mhéad de na píosaí sin a thógann tú. Mar sin ciallaíonn 3/4: gearr an t-iomlán ina 4 phíosa chothroma, agus tóg 3 cinn acu.
Is féidir go mbeidh codáin atá difriúil ó chéile ar an gcéad amharc ag seasamh don mhéid chéanna. Má iolraítear nó má roinntear an barr agus an bun araon leis an uimhir chéanna, ní athraíonn an luach: 1/2 = 2/4 = 3/6. Nuair a roinntear an barr agus an bun chun na huimhreacha a laghdú, tugtar simpliú air. Scríobhann sé sin an codán san fhoirm is lú is féidir.
Léiríonn píotsa codáin go soiléir. Gearr ina 4 shlisne chothroma é agus is é 4 an uimhir ag an mbun (an t-ainmneoir). Ith 3 shlisne agus is é 3 an uimhir ag an mbarr (an t-uimhreoir): tá 3/4 den phíotsa ite agat. Gearr an píotsa céanna ina 8 slisne agus ith 6 cinn: sin 6/8, an méid céanna go díreach, ach le slisní níos lú.
▶ Cad Is Codán Ann