Tátail, meastachán agus cinnteoireacht ó shonraí
Is bealach córasach í tástáil hipitéise chun an cheist seo a fhreagairt: "an bhfuil an éifeacht seo fíor, nó nach bhfuil ann ach torann?" Sin díreach an cheist chéanna le "an bhfuil múnla A níos fearr ná múnla B i ndáiríre?" Tosaíonn tú trí ghlacadh leis nach bhfuil faic ag tarlú, agus ansin fiafraíonn tú: cé chomh haisteach a bheadh do chuid sonraí dá mbeadh sin fíor?
Dhá éileamh atá in iomaíocht lena chéile. Is é an hipitéis nialasach H₀ an réamhshocrú leadránach: gan éifeacht, gan difríocht ar bith. Is é an hipitéis mhalartach H₁ an rud a cheapann tusa: go bhfuil éifeacht ann. Ríomhann tú staitistic tástála ó na sonraí, agus fiafraíonn tú: dá mbeadh H₀ fíor, cé chomh foircneach agus atá an luach seo?
Má tá an staitistic chomh foircneach sin nach dtarlódh sí ach go hannamh dá mbeadh H₀ fíor, diúltaíonn tú do H₀. Mura mbíonn, ní éiríonn leat diúltú di (nóta: ná húsáid an focal "glac" riamh, mar ní fianaise ar neamhláithreacht rud é easpa fianaise).